Fundamenty postępowania karnego – rola naczelnych zasad w nowoczesnym procesie karnym
W grudniu 2025 roku adw. dr Tomasz Jezierski wziął udział w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Fundamenty postępowania karnego – rola naczelnych zasad w nowoczesnym procesie karnym”, organizowanej przez Katedrę Postępowania Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie oraz Koło Naukowe Postępowania Karnego TBSP UJ.
Referat: instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego
Podczas konferencji adw. dr Tomasz Jezierski wygłosił referat pt. „Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego – to nie koniec”, poświęcony jednemu z najbardziej kontrowersyjnych zagadnień współczesnego prawa podatkowego i karnego skarbowego.
Wystąpienie oraz prezentacja analizowały problem instrumentalnego wykorzystywania postępowania karnego skarbowego do zawieszania biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych, co od lat budzi istotne wątpliwości doktrynalne i orzecznicze.
Instrumentalne wszczynanie postępowań karnych skarbowych – istota problemu
Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego polega na inicjowaniu czynności procesowych nie w celu realizacji funkcji represyjnych prawa karnego, lecz wyłącznie w celu wywołania skutków podatkowych, w szczególności zawieszenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Praktyka ta rodzi poważne pytania w kontekście:
- zasady zaufania obywatela do państwa i prawa,
- zasady legalizmu,
- standardów ochrony praw podatnika w demokratycznym państwie prawa.
Analiza przepisów i orzecznictwa
Prezentacja autorstwa dr Tomasza Jezierskiego miała charakter systemowy i krytyczny. Obejmowała analizę:
- Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 70,
- Kodeksu karnego skarbowego,
- orzecznictwa sądów administracyjnych,
- orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Szczegółowo omówiona została ewolucja art. 70 Ordynacji podatkowej, począwszy od zmian z 2002 r., przez nowelizacje z lat 2005 i 2010, aż do stanu prawnego obowiązującego od 15 października 2013 r. Wskazano, że kolejne interwencje ustawodawcze nie doprowadziły do trwałego rozwiązania problemu instrumentalizacji postępowania karnego skarbowego.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 30/11
Istotnym elementem wystąpienia było omówienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. (sygn. P 30/11). Trybunał uznał, że zawieszenie biegu przedawnienia jest co do zasady dopuszczalne, jednak niezgodne z Konstytucją, jeżeli podatnik nie został właściwie poinformowany o wszczęciu postępowania karnego skarbowego.
Planowane zmiany legislacyjne – projekt UD196
W końcowej części prezentacji omówiono planowane zmiany legislacyjne (projekt UD196, listopad 2025 r.), zakładające oderwanie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego od faktu wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Przedstawiona analiza pokazuje systemowe napięcie pomiędzy efektywnością fiskalną państwa a ochroną praw podatnika, które pozostaje jednym z kluczowych wyzwań współczesnego prawa podatkowego w Polsce.